Учение Оригена о Св. Троице

Страница 103 из 157

65

Soulier, La doctrine du Logos chez Philon d'Alexandrie. Turin. 1876. p. 92. «Il у aurait deux Logos, l'un transcendant, et l'autre immanent dans le monde; l'un serait la raison de Dieu, c. a d. l'attribut divin, et l'autre, la raison (et son contenu le monde des idees), emanee de Dieu, c. a d. portee dans l'univers par la parole».

66

Keferstein, S. 36. «Der L. bei Philo ist die göttliche Vernunft, welche theils als Eigenschaft im göttlichen Wesen verborgen ist, theils wie die menschliche Vernunft durch die Sprache aus dem «Ὂv heraustritt, u. in einer gewissen Abgeschiedenheit von ihm für sich besteht... dass er, wenn wir ihn in seiner Lostrennung von Gott allein betrachten, materiell als göttliche Vernunft, und formell als göttliche Rede anzusehen ist».

67

de vita Mos. 672 τὸ τῷ παντί.

68

ὅ τε (Λόγος) περὶ τῶν ἀωμάτων καὶ παραδειγματικῶν ἰδεῶν, ἐξ ὧν ὁ νοητὸςἐπάγη κόσμος, καὶ ὁ περὶ τῶν ὀρατῶν ἃ δὴ μιμήματα καὶ ἀπεικονίσματα τῶν ἰδεῶν ἐκείνων ἐστίν.

69

ὁ ἐν διανοία ἐνδιάθετος.

70

προφορὰ ἡ ἀπὸ στόματος καὶ γλώττης.

71

Воззрение на произнесение божественного Слова как на его рождение также могло быть заимствовано у Филона. По его мнению, человеческое слово,

72

quod. D. sit immut. 298. ὁ μὲν γὰρ κόσμος οὗτος νεώτερος υἱὸς Θεοῦ ἅτε αἰσθητὸς ὤν’ τὸν γὰρ πρεσβύτερον οὐδένα εἶπε, νοητὸς δ' ἐκεῖνος, πρεσβειών δ'άξιώσας παρ' ἐαυτῶ μένειν διενοήθη. Β этом темном месте Дэне (I, S. 252) отмечает противоположность глаголов είπε и διενοήθη и видит в первом указание на Λ. προφορικός, в последнем на Λ. ἐνδιάθετος. Можно прибавить, что если мир и Логос здесь являются как бы братьями, так как они — дети одного Отца, то и мысль (διάνοια) и речь (προφορὰ), по воззрению Филона,— сестры, дети одной матери, разумной природы (μιᾶς ἀμφοῖν οὔσης τῆς λογικῆς φύσεως μητέρος ἀδελφὰ δήπου τὰ γεννήματα ἐπίσταμαι. Dähne, I, 210. de migrat. Abrah. 400). Что видимый мир у Филона не отождествляется с Логосом как словом (ῥῆμα), это видно из приведенного выше места de sacrif. 131 (стр. 16. прим. 3).

73

Keferstein, 102. quis rerum divin, haer. S. 509. Κἀγὼ ἐστήκειν ἀνὰ μέσον Κυρίου καὶ ὑμῶν, οὔτε ἀγέννητος ὡς ὁ Θεὸς ὤν, οὔτε γεννητὸς ὡς ὑμεῖς, ἀλλὰ μέσος τῶν ἄκρων, ἀμφοτέρους ὁμηρεύων.

74

Dähne, I, 120. de humanit. 699. γενητὸς γὰρ οὐδεὶς ἀληθεία Θεός, ἀλλὰ δόξη μόνον, τὸ ἀναγκαιότατον ἀφηρημένος ἀϊδιότητα.

75

Dähne, I. 205. 206. 251. Keferstein, 53. 54. 56. 66.

76

Keferstein, 110. de confus, ling. 341. κατὰ τὸν πρωτόγονον αύτοῦ Λόγον, τὸν ἄγγελον πρεσβύτατον, ὡς ἀρχάγγελον πολυώνυμον ὑπάρχοντα καὶ γὰρ ἀρχή, καὶ ὄνομα Θεοῦ , καὶ Λόγος κ. τ. λ. Отношение этого определения Слова к представлению о Боге как монаде (Dähne, I, 125. de special, leg. 805. μονάς μὲν ἐστιν εἰκὼν αἰτίου πρώτου, leg. alleg. III, 69. quod D. s. immut. 295. κατὰ τὸ ἓν καὶ τὴν μονάδα) и едином у Филона не выясняется; но, может быть, ἀρχάγγελος πολυώνυμος уже и для этого философа не был существом настолько простым и единым, как Сущее.

77

de conf. ling. 334. ἐμπρεπὲς... ἐφίεσθαι μὲν τοῦτον (τὸν Θεὸν) ἰδεῖν. εἰ δὲμή δύναιντο, τὴν γοῦν εἰκόνα αὑτοῦ, τὸν ἱερώτατον Λόγον. leg. alleg. III, 99. οὗτος γὰρ ἡμῶν, τῶν ἀτελών ἂν εἴη Θεός.

78

de migr. Abrah. 366. de profug. 464. ὁ δὲ ὑπεράνω τούτων (τῶν δυνάμεων) Λόγος θεῖος... ὁ ἐγγυτάτω, μηδενὸς ὄντος μεθορίου διαστήματος, τοῦ μόνου ὃ ἔστίν ἀψευδῶς, ἀφιδρυμένος.

79

de quaest. et solution. (Keferstein, 116). διὰ τί, ὡς περὶ ἑτέρου Θεοῦ φησι τό· ἐν εἰκόνι Θεοῦ ἐποίησα τὸν ἄνθρωπον...; Θνητὸν γὰρ οὐδὲν ἀπεικονισθῆναι πρὸς τὸν... Πατέρα... ἐδύνατο, ἀλλὰ πρὸς τὸν δεύτερον Θεόν, ὅς ἐστιν ἐκείνου Λόγος... ὁ πρὸ τοῦ Λόγου Θεὸς κρείσσων ἐστιν ἢ πᾶσα λογικὴ φύσις· τῷδὲὑπὲρτὸν Λόγον... οὐδὲν θέμις ἦν γενητὸν ἐξομοιοῦσθαι.

80

de somniis I, 599. ὁ μὲν ἀληθεία Θεὸς εἷς ἐστιν, οἱ δ'ἐν καταχρήσει γενόμενοι, πλείους· διὸ καὶ ὁ ιερὸς λόγος ἐν τῷ παρόντι (Gen. 31, 13) τὸν μὲν άληθεία διὰ τοῦ ἄρθρου μεμήνυκεν, ειπών, 'Εγώ εἰμι ὁ Θεός· τὸν δὲ καταχρήσει χωρὶς ἄρθρου, φάσκων ὁ ὀφθείς σοι ἐν τόπω οὐ τοῦ Θεοῦ , άλλ'αὐτὸ μόνον Θεοῦ .

81

de somniis, I, 574.

82

Dorner, I, 32. de somn. II. ed. Mangey t. I, 683. εἰ τό, ἀληθὲς εἰπεῖν δεῖ, μεθόριός τις Θεοῦ φύσις τοῦ μὲν ἐλάττων, ἀνθρώπου δὲ κρείττων.

83

Soulier, pp. 160—164. Личным Логос Филона признает Кеферштейн (SS. 118. 122), опираясь на те места, где различие между Логосом и Богом представляется значительным, и однако, нет наличного повода для олицетворения Логоса. Таковы, напр., места, где он называется архангелом (de conf. ling. 341) или вторым Богом (de quaest. et solut.). Ср. Keferstein, 94. de conf. ling. 329. ὁ δὲ (Λόγος) μιμούμενος τὰς τοῦ Πατρὸς ὁδοὺς πρὸς παραδείγματα αρχέτυπα ἐκείνου βλέπων, ἐμόρφου εἴδη.— Сильным возражением против личного характера Логоса служит то, что он представляется объединением идей, или λόγοι, частных логосов, которые тоже называются ангелами (de profug. 481). Поэтому Дорнер (I. S. 24) делает след. замечание: «Ja, da der Logos auch wieder die Einheit dieser δυνάμεις od. ἄγγελοι ist, so kann man, statt zu schliessen: die Engel sind persönlich, also auch der Logos, mit gleichem Rechte umgekehrt schliessen: entweder ist der Logos persönlich, dann sind es für ihn die Engel nicht, sondern sie sind die unpersönlichen Kräfte, deren Einheit er ist; od. die Engel sind persönlich, dann ist der Logos nicht mehr ihre persönliche Einheit». Дорнер допускает, что понятие о личности лежало вне круга представлений Филона. То же думает и Целлер, который, однако, предполагает, что Логос Филона — существо личное. Мнение, что Логос — существо и личное и безличное, принадлежит самому Сулье.

84

Ср. Thomasius, Origenes. Nürnberg. 1837. SS. 334-342. Μ. Владиславлев, Философия Плотина. СПб. 1868. стр. 65-107. — Plotin. Enn. 3. lib. 9. n. 3; ed. Kirchhoff. vol. 1. p. 128. πῶς οὖν ἐξ ἑνὸς πλῆθος;.

85

5. 3. 12; 2, 367. δεῖ γὰρ δὴ πρὸ τοῦ πολλοῦ τὸ ἓν εἶναι, ἀφ' οὗ καὶ τὸ πολύ· ἐπ ἀριθμοῦ γὰρ παντὸς τὸ ἓν πρῶτον.

86

5. 5. 5; 2. 23. ὥστ' εἶναι τὸ εἶναι ἴχνος ἑνός. 6.9. 1; 1.78. πάντα τὰ ὄντα τῷ ἑνί... ἐστιν ὄντα ... ἐπείπερ ἀφαιρεθέντα τοῦ ἓν ὃ λέγεται οὐκ ἔστιν εκεῖνα.

87

5. 3. 14; 2. 370. ἢ λέγομεν μὲν τι περὶ αὐτοῦ, οὐ μήν αὐτὸ λέγομεν οὐδὲ γνῶσιν οὐδὲ νόησιν ἔχομεν αὐτοῦ... καὶ γὰρ λέγομεν ὃ μή ἐστιν. ὃ δὲ ἐστιν, οὐ λέγομεν.

88

6. 8. 11; 2, 160. τὸ δὲ διὰ τί ἀρχὴν ἄλλην ξητεῖ. ἀρχῆς δὲ τῆς πάσης οὐκ ἔστιν ἀρχή.

89

5. 3. 16; 2, 373. αὐτάρκης οὖν ἐαυτῶ καὶ οὐδὲν ζητεί. 6. 9. 6; 1, 86. τὸ αὐταρκέστατον.

90

6. 8. 11; 2, 160. ὧ συμβέβηκε μηδέν. 2, 161. οὐδὲ τὸ πρὸς ἄλλο. 6. 7. 40; 2, 143. 144. αὐτὸ ἐφ' ἑαυτοῦ τῶν ἐξ αὐτοῦ οὐδὲν δεόμενον.

91

5. 3. 17; 2, 374. ἐπέκεινα αὐταρκείας. 6. 7. 41; 2, 145. ταῦτα (τά ἀλλὰ) γὰρ καὶ δεῖται αὐτοῦ, αὐτὸ δὲ οὐκ ἂν δέοιτο εαὐτοῦ γελοῖον γὰρ οὔτω γὰρ ἄν καὶ ἐνδεὲς ἦν αὐτοῦ. 6. 9, 6; 1, 86. τὸ δὲ οὐ δεῖται εαὐτοῦ αὐτὸ γὰρ ἐστι .

92

6. 9. 3; 1, 83. ἐπεὶ καὶ τὸ αἴτιον λέγειν οὐ κατηγορεῖν ἐστι συμβεβηκός τι αὐτῷ, ἀλλ' ἡμῖν, ὄτι ἔχομέν τι παρ' αὐτοῦ ἐκείνου ὄντος ἐν αὑτῷ.

93

2. 9. 1; 2, 33. τὸ πρῶτον δὲ οὔτως, ὄτι ἁπλούστατον... πᾶν γὰρ τὸ οὐ πρῶτον ούχ ἁπλοῦν. 5. 3. 16; 2, 372. εἰ γὰρ καὶ αὐτὸ πολύ, οὐκ ἀρχή τοῦτο, ἀλλ' ἄλλο πρὸ τοῦτου.

94

1. 8. 2; 2, 389. αὐτὸς τε γὰρ ὑπέρκαλος καὶ ἐπέκεινα τῶν ἀρίστων.

95

5. 5. 13; 2, 32. οὔτε τὸ ἀγαθὸν ἔχει τὸ ἀγαθὸν ... εἰ δ' ἄρα τις ὁτιοῦν αὐτῷ προστίθησιν, ἢ οὐσίαν ἢ νοῦν ἢ καλόν, τῆ προσθήκη αφαιρεῖται αὐτοῦ τἀγαθὸν εἶναι. ἦν δὲ αὐτὸ ἁπλοῦν καὶ μόνον ἀγαθὸν , τὸ ἄρα πρώτως καὶ τἀγαθὸν υπέρ τε πάντα τὰ ὄντα . 2. 9. 1; 2, 33. ἡ τού ἀγαθοῦ άπλή φύσις... καὶ γὰρ αὔτη οὐκ ἄλλο, εἶτα ἔν, οὐδὲ τοῦτο ἄλλο, εἶτα ἀγαθὸν ὅταν λέγωμεν τὸ ἓν καὶ ὅταν λέγωμεν τἀγαθὸν, τὴν αὐτήν δεῖ νομίζειν τὴν φύσιν καὶ μίαν λέγειν οὐ κατηγοροῦντας εκείνης οὐδὲν. 1.7. I; 2, 431. οὐ τῆ ἐνεργεία οὐδὲ τῆ νοήσει τἀγαθὸν εἶναι, ἀλλ' αὐτῆ τῆ μονῆ τἀγαθὸν εἶναι.

96

6. 7. 41; 2, 145. οὐ τοίνυν οὐδ' ἀγαθὸν αύτώ, ἀλλὰ τοῖς ἄλλοις. 6. 9.6; 1, 87. ἐστιν ὑπεράγαθον καὶ αὐτὸ ούχ ἐαυτῶ, τοῖς δὲ άλλοις ἀγαθὸν .

97

1.7. 1; 2, 431. καὶ γὰρ αὖ τοῦτο δεῖ τἀγαθὸν τίθεσθαι, εἰς ὃ πάντα ἀνήρτηται (ὥσπερ κύκλος πρὸς κέντρον),αὐτὸ δὲ εἰς μηδέν.

98

5. 3. 11; 2, 366. οὐδὲ τἀγαθὸν οὖν, εἰ σημαίνει ἐν τι τῶν πάντων τἀγαθὸν, οὐδὲ τοῦτο- εἰ δὲ τὸ πρὸ πάντων,ἔστω οὕτως ὠνομασμένον.

99

6. 7. 38; 2, 141. λέγομεν δὲ τἀγαθὸν περὶ αὐτοῦ λέγοντες οὐκ αὐτὸ οὐδὲ κατηγοροῦντες, ὄτι αὐτῷ υπάρχει, ἀλλ' ὄτι αυτό εἶτα οὐδ' ἔστιν ἀγαθὸν λέγειν αξιοῦντες... ἴνα μή ἄλλο, τὸ δ' ἄλλο ποιῶμεν, ὡς μή δεῖσθαι τοῦ ἔστιν ἔτι,οὔτω λέγομεν τἀγαθὸν.

Претензии к содержанию