Труды

Страница 83 из 83

965

Babut. o. c. p. 166.

966

"St. Martin et Sulpice Severe". Analecta Bollandiana. t. XXXVIII, Bruxelles 1920.

967

Н. Strathmann. Geschichte der fruhchristlichen Askese. I. 1914.

968

Pourrat. La spiritualite chretienne. I. Des origines de 1'Eglise au Moyen Age. Paris 1918.

969

Hauck. Kirchengeschichte Deutschlands I, p. 49-61.

970

Apostolica auctoritas V. M. 20,1; consertus apostolis et profetis Ep. II, 8; meritoque hunc iste Sulpitius apostolis conparat et prophetis, quem per omnia illis esse consimilem D II 5, 2.

971

in illo iustorum grege nulli secundus Ep. II, 8 ; nullius umquam cum illius viri meritis profiteor conferendam esse virtutem D I 24, 2.

972

ut... potens et vere apostolicus haberetur V. M. 7, 7; imperat... potenti verbo (птицам) – eo... circa aves usus imperio, quo daemones fugare consueverat. Ep. III, 8; nес labore victum, nес morte vincendum Ep. III, 14. Ср. видение Мартина Северу: vultu igneo, stellantibus oculis, crine purpureo Ep. II, 3.

973

D I 25, 3; D II 5, 7; D II 12, 11.

974

D II 13.

975

sarcina molesta me... ducit in tartara. Spes tamen superest, illa sola, illa postrema ut quid per nos obtinere non possumus, saltim pro nobis orante Martino mereamur. Ep. II, 18.

976

D I 26, 5-6.

977

D I 20. Ср. рассказ о недостойном иноке Анатолии V.M. с. 23,3: signis quibusdam plerosque coartabat; об испанском лже-Христе (multis signis), ib. 24, 1.

978

D I 21.

979

Вabut, о. с. р. 83 n. 1.

980

Athanasius Alex. Vita sancti Antoni, c. 53.

981

и некоторые чудеса Мартина совершаются по молитве: imminens periculum oratione repulit с. 6, 6; cum aliquandiu orationi incubuisset (при воскрешении мертвого); aliquantisper oravit (над мертвым V. M. с. 8, 2) Cf. с. 14, 4; с. 16, 7: familiaria arma с. 22, 1: D. II, 4: nota praesidia, D II 5, nota subsidia D III 8, 7; D III 14, 4. Чудеса, совершаемые без молитвы: V. М. с. 12, 13, 14, 1-2, с. 15, с. 17, 18, 19. Ep. III, 8; D II, 2, 3; D II, 8, 7-9; D II, 9, 1-3; D III 3, 3; D III 8, 2, Virtus III 9, 3; D III 10.

982

V. М. c. 12: cum voluit stare conpulit, et cum libuit, abire permisit. Чудеса от его одежды, V. М. с. 18, 4, собственноручного письма, с. 19, 1.

983

D III 3, 7-8; ita parum est ipsum Martinum fecisse virtutes: credite mihi, quia etiam alii in nomine eius multa fecerunt.

984

Cf. Babut, p. 252 sq.

985

D I 4, 5; I 5, 1; I 8, 5; I 13, 14; I 20, 4; II 8, 2.

986

На острове Галлинарии Мартин питался кореньями. V. М. с. 6, 5. Власяница: V. М. 18, 4. Ep. III, 17, но не всегда: D II 5, 6; D III 6, 4. Ложе на пепле Ep. III, 14.

987

illam scilicet perseverantiam et temperamentum in abstinentia et in ieiuniis, potentiam in vigiliis et orationibus, noctesque ab eo perinde ac dies actos nullumque vacuum ab opere tempus V. M. c. 26, 2. Cf. c. 10, 1: idem enim constantissime perseverabat qui prius fuerat.

988

fortitudo vincendi, patientia expectandi, aequanimitas sustinendi Ep. II, 13.

989

V. M. 27, 1 Cf. V. Antoni 67: semper eandem faciem inter prospera et adversa (Цитаты из V. Antoni по латинскому переводу Евагрия IV века. Mi. P. G. 26, 835 sq). Спокойствие Мартина среди разбойников. V. М. с. 5, 5.

990

V. M. 25, 6.

991

caelestem quodammodo laetitiam vultu proferens extra naturam hominis videbatur V. M. 27, 1. Cf. V. Antoni 67: semper hilarem faciem gerens.

992

V. Antoni, в переводе Евагрия, – литературный образец Севера осуждает печаль о грехах: nunquam recordatione peccati tristitia ora contraxit, c. 14. В греческом тексте подчеркнутые слова отсутствуют.

993

Ер. II, 1.

994

Ср. однако Ер. I, 14: nоn sine gemitu fatebatur diaboli arte deceptum. D III 13, 3: maestus ingemesceret se vel ad horam poxiae communioni fuisse permixtum... angelus: merito, inquit, Martine, conpungeris (4)... cum lacrimis (5).

995

Ер. III, 16.

996

V. M. 22, 4.

997

si tu ipse, miserabilis, ab hominum insectatione desisteres et te factorum tuorum vel hoc tempore, cum dies iudicii in proximo est, paeniteret, ego tibi vere confisus in Domino Jesu Christo misericordiam pollicerer. V. M. 22, 5.

998

quocumque ieris et quaecumque temptaveris, diabolus tibi adversabitur. V. M. c. 6.

999

V. M. с. с. 21-24.

1000

Ер. III, 13.

1001

Эфес. 6, 14-17.

1002

Ср., впрочем, строгий запрет общения с лицами другого пола D II 7; II 11, 12. Точка зрения самого Сульпиция I, 9, 1.

1003

Ep. II, 9-10.

1004

inplevit tamen sine cruore martyrium Ib. 12.

1005

Pro spe aeternitatis, ibidem.

1006

spes futurorum Ep. III, 1.

1007

V. М. с. 25, 4. Cf. "familiare illud ori suo crucis nomen". Ep. II, 4.

1008

V. M. с. 26, 3-4.

1009

Oculis... ас manibus in caelum semper intentis invictum ab oratione spiritum non relaxabat. Ep. III, 14.

1010

interiorem vitam illius et conversationem cotidianam et animum caelo semper intentum nulla unquam – vere profiteor – nulla explicabit oratio. V. M. c. 26, 2. Cf. c. 1, 7: adeo ea, in quibus ipse tantum sibi conscius fuit, nesciuntur.

1011

V. M. с. 25, 3. Cf. Hauck. К. G. I. 55.

1012

Martinus adhuc catechumenus hac me veste contexit. ib. c. 3, 3 со ссылкой на Мо. 25. 40.

1013

Martinus pauper et modicus caelum dives ingreditur. Ep. III, 21. Ср. характеристику самого Севера у Геннадия: paupertatis atque humilitatis amore conspicuus. (De viris illustribus c. 19).

1014

contemptibilem esse personam. V. M. c. 9, 3.

1015

vultu despicabilem, veste sordidum, crine deformem. Ib.

1016

Ib. c. 10, 2. Eadem in corde eius humilitas, eadem in vestitu eius vilitas erat.

1017

V. M. c. 2, 5. Рядом с этим омовение епископом ног у странника (V. M. с. 25, 3) является скорее частью быта. Ср. целование ног в кругу Севера D I 2.

1018

Ib. с. 26, 5.

1019

Cf. D. III, 2, 4. V. M. с. 16. Hoc suae nоn еsse virtutis... non esse se dignum (16, 5).

1020

V. M. 27, 2.

1021

Ibidem.

1022

D III 14.

1023

D III 4.

1024

V. M. с. 20, 2; D II 7, 3.

1025

о процессе присциллианистов и роли Мартина в нем см. Вabut, Priscillien et le priscillianisme, p. 168 sq. (освещение событий очень субъективное); Delehaye, о. с. р. 61 sq.

1026

Apud Parisios – leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit. V. M. c. 18, 3.

1027

Confessiones, lib. X, c. 35, n. 57.

1028

D II 9, 6.

1029

Ep. III, 14. Cf. Ep. III, 11: totus semper in Domino misericordiae visceribus afluebat.

1030

dubitavit paene quid mallet, quia nec hos deserere nес а Christo volebat diutius separari... lacrimasse perhibetur Ep. III, 11. В основе, может быть, лежит Филип. 1:21-25.

1031

verba spiritualiter salsa, D II 10.

1032

Ер. II, 13.

1033

Ер. II, 12.

1034

homini illiterato V. М. 25, 8. Ср. для контраста характеристику Присциллиана в хронике того же Сульпиция: "plus iusto inflatior profanarum rerum scientia". Chr. II, 46, 5.

1035

quam acer, quam efficax erat, quam in absolvendis scripturarum quaestionibus promptus et facilis: me ex nullius unquam ore tantum scientiae, tantum (ingenii) boni et puri sermonis audisse. V. M, C. 25, 6.

1036

Ср. его литературное Ер. III, 1-3; D I 23.

1037

sermo incultior legentibus displiceret V. M. Prol. 1.

1038

Ib. 3 и с. 1, 4.

1039

non acerrime etiam inpugnare dementia, ib. c. 1, 3.

1040

ecclesiam auro non instrui, sed potius destrui. D I 5, 6.

1041

D II 5, 10.

1042

D III 14. Для управления монастырским имуществом в Мармутье поставлен диакон. D III 10, 2. Там есть и наемные рабочие V. M. 21, 3.

1043

ars ibi exceptis scriptoribus nulla habebatur, cui tamen minor aetas deputabatur V. M. c. 10, 6.

1044

inutilem militiam D I 22, 2.

1045

V. M. с. 4. Ср. выше: solo licet nomine militavit (с. 3), non tamen sponte (c. 2, 2).

1046

regium nomen, cunctis fere liberis gentibus perinvisum Chr. I, 32; slultitia regum omnium, qui sibi divina vindicant. Ibid. II, 7.

1047

Ср. общее суждение о "триумфаторах": illi post triumphos suos in tartara saeva trudentur. Ep. III, 21.

1048

V. M. c. 4.

1049

D II 5, 5-10.

1050

V. M. с. 20, 2.

1051

Ib. c. 20, 6.

1052

D II 6, 4.

1053

Justius adsiduitatem, immo potius servitutem D II 6, 4.

1054

ne qua ex hoc vanitas adque inflatio obreperet D I 25, 6.

1055

Turonis tantum innocens erat D III 8, 1-3.

1056

Saevum esse et inauditum nefas, ut causam ecclesiae iudex saeculi iudicaret. Chr. II, 50, 5. Cf. D I 7, 2: saevo exemplo.

1057

foeda circa principem omnium adulatio notaretur seque degeneri inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset V. M. 20, 1.

1058

Ibidem.

1059

Imperavit potius quam rogavit. Ibid. c. 20, 2.

1060

Ibid. 25, 3.

1061

Уместно вспомнить, что у другого социального радикала младшего поколения (V в.), тесно связанного с аскетическими кругами Галлии (Лерин), у Сальвиана, в основе его ригоризма лежит тот же образ Иисуса: "вселенский Страдалец, самый бедный в мире, ибо чувствует беду всех".

1062

Не понимаем, как мог Zockler усмотреть в нем "eine Synthese von bischoflicher Regententugend und von asketischer Strenge". Askese und Monchtum, B. II, p. 333.

1063

Мартин живет inter clericos dissidentes, inter episcopos saevientes, cum fere cotidianis scandalis. D I 24, 3.

1064

pauci tamen et nonnulli ex episcopis... impie repugnabant. V. M. c. 9.

1065

non alii fere insectatores eius, licet pauci admodum, nоn alii tamen quam episcopi ferebantur. Ib. c. 27, 3; Cf. D I 26, 3.

1066

nес multum aberat, quin cogeretur imperator Martinum cum haereticorum sorte miscere. D III 12, 2.

1067

D III 13, 6.

1068

V. M. 25, 4.

1069

D I 2, 4; D III 16. Cf. V. M. 27, 4: nosmet ipsos plerique (episcopi) circumlatrant.

1070

V. M. 6, 4: adversus perfidiam sacerdotum solus paene acerrime repugnaret.

1071

D I 7, 6.

1072

"un solitaire voyageur": Babut, o. c. p. 193.

1073

D I 17-19.

1074

D I 10, 1.

1075

qui ab hominibus frequentaretur, non posse ab angelis frequentari. D I 17, 5.

1076

miseros se fatentes, si qui diutius in congregatione multorum, ubi humana esset patienda conversatio, residissent. D I 11, 7.

1077

non esse autem dubium, quin Antichristus, malo spiritu conceptus, iam natus esset et iam in annis puerilibus constitutus. D II 14, 4

1078

V. M. с. 24.

1079

Характерно для аристократического общества, что среди этого всеобщего обесценения остается место для благородства крови. О Мартине, человеке простого звания, Сульпиций считает нужным отметить: "Parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis". V. M. c. 2

1080

Неизвестно, знал ли Сульпиций "Historia Monachorum". Delehaye, p. 50.

1081

12 октября. Св. Мартин называется здесь епископом "в Константине граде Галилейстем". Та же история рассказывается отдельно 13 февраля. Общая канва жития и ряд деталей не оставляют сомнения в том, что чтимый святой не кто иной, как епископ Турский.

Претензии к содержанию