Страница 88 из 140
некоторые анекдоты, обращавшиеся между учеными людьми того времени, 6. эпитафия) и комбинируя их, Вильгельм прибавляет, по мнению Траубе, по–видимому, нечто и от себя: об обстоятельствах смерти философа он нигде не читал, но, будто бы, воспроизвел (!?) лишь историю, рассказанную Сенекой («commentus esse videtur ad rem a Seneca [de dementia 15 ed. Gertz pag. 172, 23, cf. Isidor. origg. VI 9 in Reifferscheidii Suetonio p. 131, 1] memoriae traditam»; сообщение Сенеки cf. I. e.: Trichonem equitem Romanum memoria nostra, quia filium suum flagellis occiderat, populus graphiis in foro confodit). Poetae. Ill, 522. Против достоверности рассказа Вильгельма высказывается и Баумгартнер, склоняющийся к признанию тождества двух Иоаннов Ассера, вообще же следующий Губеру. Baumgartner. Art. «Scotus, Joh. Erigena», в KL2X. 1897. 2137–2138. Пуль в статье об Эригене в «Словаре национальной биографии», ссылаясь на свое прежнее исследование, продолжает, напротив, держаться мнения, что Вильгельм основывался в своем повествовании на подлинном (genuine) предании своего монастыря, хотя, может быть, не всем деталям его рассказа нужно придавать историческое значение. Ассер же, по нему, даже намеренно, по–видимому, хочет отличить в своей истории Иоанна Старосаксонца (Monumm. historica britannica. Vol. I. 493C) от другого Иоанна, пришедшего из Галлии с Гримбальдом (487В). Poole.
Dictionary of national biography. LI. 1897. 118. Registrum malmesburiense. I‑II (Rerum britannicarum medii aevi scriptores. 72–73) не представляет, по–видимому, каких‑либо данных для уяснения спорного вопроса.].
189
Floss, с. 353.
190
Dummler, III2, 652, Anm. cf. 583.
191
Haureau, 1,91,95.
192
Monumenta Germ. hist. Scriptores, XIII, 399. Ex Gestis Episcoporum Antissiodo remium, ex parte II, 40: Wibaldus episcopus, natione Francigena, Cameracensis indigana<_>parentibus nobilisimis genitus<…>. Hie vir a primo etatis tyrocinio spilitmbbus inbuitur disciplinis, liberalium arcium studiis adprime instructus, Iohannis Scotti, qui ea tempestate per Gallas sapientiae diffundebat radios, factus pedissequus, cujus discipulatui longo inherens tempore, divina simul et humana prospicere, prospera eque et sinistra equali lance didicit ponderare. У Gale он назван Гумбальдом (Humhaldus), Floss с. 89. Cf. Dflmmler, III2, 562, Anm.; Monumm. Poetae, III, 422, anaot. — Wi^baldus, Wicbaldus.
[Из Дополнения: Небезынтересная, хотя местами не соответствующая действительности, заметка Гаутберта († 970–975?) о преемстве представителей западных школ от VII в. до половины X (cf. Bethmann. Archiv der Gesellschaft für altere deutsche Geschichtskunde. B. X. 1851. 333; L·. Müller. Rheinisches Musaeum. 1867. 634–637) в последнее время напечатана Делилем. L Delisle. Notices et extraits des mss. de la Bibliothique nationale. (Notice sur les mss. originaux d'Ademar de Chabannes). T. XXXV, p. 1. Paris. 1896. 311–312. Cf. «Recapitulatio nominum: Tbeodorus monacus et abbas Adrianus Aldelmo instituerunt grammaticam artem. Aldelmus, Bedam. Beda, Rhabbanum. Rhabbanus, Alcuinum. Alcuinus, Smaragdum. Smangdus, Theodulfum. Theodulfus, Iohannem et Heliam reliquit, sed non imbuit. Elias, Heiricum. Heiricus, Hucbaldum et Remigium. Remigius, Gerlannum episcoршп. Gerlannus, Guidonem, episcopum Autisiodorensium». Выше названы еще как преемники Ремигия (eminentiores): Gauzbertus, Daoch Brittigena, Ambrosius, Hinaelis praeceptor auditoris, Egroalis, Gonno.].
193
Gaubertus (s. X). Grammat. διαδοχή (Pertz. Archiv fttr altere deutsche Geschicht‑dcunde, X, 333) — Ademarus. Hist. III, 5 (Monumm. Scriptores, IV, 119). Cf. Mo‑numm. Poetae. III, 422, ann.
194
Heirici carmina. Monumm. Poetae. Ill, 421. Migne, s. l. 1.124, c. 1131. Ebert, II. 285–290. Haureau, I, 179–195.
195
Migne, s. l. 1.131, c.51; [по Эберту, cf. Ceillen] 1.117, c.295, c.361; 1.101, c. 1246 Ebert, III, 233–236. Наигёаи, I, 199–206. Ceiller, XIX1, 482–495.
196
Haureau. I, 209. Ceillier, XIX, 574–586.
197
Ebert, III, 129–138. Haureau, I, 210–211. Ceillier, XIX, 549–553. Нередко смешивается (cf. Наигёаи) с Аббоном Флерийским (t 1104). Ceillier, XX, 32–53.
198
Предполагают, что об Эригене идет речь и его последователями называются Роберт, Росцелин и Арнульф в словах, которые приводит Du Boulay. Hist. Acad. Paris. I, 443: In dialectica sophistae: Ioannes, qui eamdem artem sophisticam vocalem esse disseruit, Robertus, Roscelinus, Amulphus<…>Ioannes sectatores. Наигёаи, I, 244 sqq. — К числу данных, какие встречаются относительно Эригены в разного рода памятниках, следует присоединить еще несколько отрывочных замечаний, находимых частью в рукописях почти современных ему, частью у писателей позднейшего времени. Встречается упоминание о брате Иоанна Скота, в надписи IX в. на странице одного манускринта, содержащей пасхальную таблицу, но имя его германское, Альдельм: Frater Johannis Scotti Aldelmus fecit istam paginam. Cod. S. Germ. 1108 (olim 442), f.42. Floss, XXIII‑XXIV. Cf. Pitra. Spicileg. Solesm. Ш. p. XXVI, 425–427: Adhelmus philosophus, Iohannis Scoti, ut videtur frater. Fragmm. [librorum de naturis rerum] ex 11. Thomae Cantipratini de naturis rerum descripta. — В другой рукописи (XI в.) говорится о медицинском средстве, quo et frequenter Pardulus utebatur episcopus, et Fregus gramaticus.<…>Graeci quoque sapientes, ut audivi a loanne, hoc maxime utuntur medicamine. Nec aliquando fortas‑sis alteram pro desiccandis humoribus curavit accipere potionem. Cod. bibl. civ. Abrinc. 2940. Floss, XXIII.
— В изданном Дюммлером письме от А к учителю Е (до 875–877 г.) спрашивается, как следует петь: animo vel animae inreverenti et infrunito, «ut infronito, sive infrodito, antepenultimo acuto secundum doctrinam loh. Scoti (далее делается упоминание о Манноне). Neues Archiv der Gesellsch. ftlr. ält. deutsche Gesch. XIII. 1888.350ff. — В рукописи Хвека, во введении к трактату Августина о диалектике: secundum vero Ioannem Scottum est dyalectica quaedam fuga et inse‑cutio etc. Cousin, Ouvrages inöd. d'Abelard, p.619. Prantl, II, 23, Anm. 97; 42, Anm. 163.
[Из Дополнения: Aldelmus,<брат Иоанна Скота», упоминаемый в cod. Paris. 12949 (“S. Germ. 1108, olim 442), неправильно, по Траубе, сопоставляется у Питры с Adhelmus philosophus, которого называет Thomas Cantipratinus; у последнего имеется в виду Aldhelmus, episcopus schireburnensis. Traube. Poetae. III, 519i. Относительно Fregus'a ср. выше (см. с. 63 — дополн. к 622).].
199
Migne. Patroiogiae cursus completus. Series latina. T. 122. Ioannis Scoti opera quae supersunt omnia ad fidem italicorum, germanicorum, belgicorum, franco‑gallicorum, britannicorum codicum partim primus edidit, partim recognovit Henricus Iosephus Floss. Accedunt Adriani papae II espitolae. Paris. 1853.
200
Codd.: Ratisb. (Monac.) 137, sec. X‑XI, Vindob. 971 (olum salisb. 157) XI, Uindob. 754 (olim theol. 217) XII, Darmstad. (olim Colon) 30 XII, Ftirstenfeld. (Monac.) 9 XV, Vatic. 177 XIV, Vatic. 176 XIV, Lips. 188 XIII, Florent. 89 XI‑XII etc. (Gan‑davensis, Parisienses). Floss, § 13. Edd.: Opera Dionysii veteris et nov[a]e translatio‑nis, etiam novissim[a]e ipsius Marsilii Ficini, cum commentariis Hugonis, Alberti, Thomae, Ambrosii oratoris, Linconiensis et Vercellensis. Argentinae. 1502–1503. (только Cael. hier., с коммент. Гуго и Альберта, I, f. 1–162, и Eccles. hier., f. 163–178). S. Dionysii Areop. martyris, ep. Athen. et Gallorum apostoli opera, quae quidem extent, omnia, quintuplici translatione versa, et commentariis D. Dionysii a Rikel Carthusiani nunc iterum diligentissime editis elucidata, ab innumeris, quibus antehac scatebat mendis sedulo vindicata. Coloniae. 1556.
[Из Дополнения: Траубе различает 3 фамилии манускриптов, которые содержат перевод ареопагитских творений, сделанных Эригеной: 1) франко–галльскую, ведущую начало от Анастасия Библиотекаря, который исправил, будто бы, в 860г. перевод Эригены и приложил к нему переведенные им самим с греческого схолии, также свое письмо к Карлу Лысому; 2) итальянскую, обязанную своим происхождением, по догадке, Иоанну, герцогу Кампании, который Приказал переписать творения Дионисия в X в., причем оригиналом послужил аккмпляр первой фамилии; 3) германскую, имеющую в основе манускрипт, писанный в XI в. монахом из монастыря св. Эммерама в Регенсбурге Отло (Othlo), который имея перед собою список второй фамилии. Последние две фамилии отличаются от первой тем, что в них нет приложений, сделанных Аяастасием, и имя переводчика читается «Ierugena», а не «Eriugena»; сверх того В кодексах германской фамилии к переводу прилагается стихотворение против Рима. К франко–галльской фамилии относятся кодексы: Berolin. 46 (olim Bitulk.) X. Florent. bibl. Laur. plut. LXXXIX sup. 15–XI, Bemens. 19 X‑XI, Abrincens. XII Dannstadt, (olim Colon.) XII; экземпляром этой же фамилии пользовался Туго, комментировавший Дионисия (cod. Paris. 1619, Tolos. 150, Cantabrig. coll. сотр. Christi 314) и Иоанн Saracenus, переработавший перевод Скота вместе с схолиями и вновь издавший (cod. Carnot. 131, Tolos. 151; cf. V. Rose.